Dozór, jako środek zapobiegawczy w postępowaniu karnym

Zgodnie z treścią art. 275 § 1 Kodeksu postępowania karnego[1], tytułem środka zapobiegawczego można oddać oskarżonego pod dozór Policji, a oskarżonego żołnierza – pod dozór przełożonego wojskowego. Jest to tzw. inny środek zapobiegawczy, nie izolacyjny, którego istota pozwala zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania tym samym pozostawiając oskarżonego lub podejrzanego, na wolności. Może zostać wykorzystany, jako środek samodzielny, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, aby został połączony np. z poręczeniem[2].

Oddając daną osobę pod dozór, sąd lub prokurator, nakłada obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w wydanym przez siebie postanowieniu. Obowiązek ten może polegać na zakazie opuszczania określonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu dozorującego w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o zamierzonym wyjeździe oraz o terminie powrotu, zakazie kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami, zakazie przebywania w określonych miejscach, a także na innych ograniczeniach swobody oskarżonego, niezbędnych do wykonywania dozoru. Nie jest to katalog zamknięty. Doktryna poszerzyła go o takie przykłady jak zakaz opuszczania lokalu nocą, zakaz przebywania w określonych miejscach lub lokalach czy też nakaz powstrzymywania się od nadużywania alkoholu[3]. Ponadto, oddany pod dozór Policji ma obowiązek stawiania się we wskazanej jednostce organizacyjnej Policji z dokumentem stwierdzającym tożsamość, wykonywania poleceń mających na celu dokumentowanie przebiegu dozoru oraz udzielania informacji koniecznych dla ustalenia, czy stosuje się on do wymagań nałożonych w postanowieniu sądu lub prokuratora. W celu uzyskania takich informacji sąd lub prokurator może wzywać oskarżonego do stawiennictwa w wyznaczonym terminie.

Warto zauważyć, że przepisy polskiego procesu karnego pozwalają w pewnych przypadkach na uniknięcie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o określone przestępstwa. Zgodnie z art. 275 § 3, jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór. Warunkiem jest to, że oskarżony w wyznaczonym terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu.

W wypadku niestosowania się przez oddanego pod dozór do wymagań określonych w postanowieniu organ dozorujący niezwłocznie zawiadamia o tym sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie.

Na zakończenie należy przypomnieć, iż nie należy mylić dozoru określonego w art. 275 k.p.k., który ma wyłącznie charakter procesowy, z dozorem np. kuratora lub osoby godnej zaufania w przypadku wyroku warunkowo zawieszającego wykonanie kary, który jest instytucją prawa karnego materialnego.

Przypisy:
1.Dz.U. z 1997 r. nr 89 poz. 555
2.T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2009, Nb. 1400
3.J. Kosonoga, Inne ograniczenia swobody niezbędne do wykonywania dozoru Policji, Prokuratura i Prawo, 2006r., nr. 4, i podana tam literatura.

Autor: Łukasz Tecław,

student prawa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pasjonat szeroko pojętego prawa konsumenckiego, autorskiego i karnego (w tym wiktymologii i kryminalistyki).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *