Jaka jest definicja stanu nietrzeźwości kierowcy?
Stan nietrzeźwości kierowcy występuje wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰ albo stężenie alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg. Te same progi mają zastosowanie, gdy spożyty alkohol dopiero prowadzi do ich przekroczenia.
Definicja stanu nietrzeźwości kierowcy
Definicję zawiera art. 115 § 16 Kodeksu karnego. Stan nietrzeźwości zachodzi w dwóch równoważnych sytuacjach pomiarowych:
- zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰ albo spożyty alkohol prowadzi do przekroczenia tej wartości
- zawartość alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do przekroczenia tego poziomu
Promile odnoszą się do badania krwi, natomiast miligramy alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza dotyczą wyniku uzyskanego za pomocą alkomatu. Nie należy utożsamiać tych jednostek, choć przepisy wskazują odpowiadające im progi graniczne.
Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości
Granica między tymi stanami ma znaczenie dla kwalifikacji prawnej czynu. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu jest co do zasady wykroczeniem z art. 87 Kodeksu wykroczeń. Prowadzenie takiego pojazdu w stanie nietrzeźwości stanowi natomiast przestępstwo określone w art. 178a Kodeksu karnego.
| Stan | Stężenie alkoholu we krwi | Stężenie w wydychanym powietrzu | Kwalifikacja prawna |
|---|---|---|---|
| Stan po użyciu alkoholu | od 0,2‰ do 0,5‰ | od 0,1 mg do 0,25 mg w 1 dm³ | Wykroczenie |
| Stan nietrzeźwości | powyżej 0,5‰ | powyżej 0,25 mg w 1 dm³ | Przestępstwo |
Wartości z tabeli opisują ustawowe przedziały. Wynik poniżej 0,2‰ we krwi lub poniżej 0,1 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza nie oznacza jeszcze, że kierowanie pojazdem było bezpieczne, ale nie mieści się w ustawowej definicji stanu po użyciu alkoholu.
Co oznacza, że alkohol „prowadzi do stężenia”?
Zwrot ten obejmuje sytuację, w której alkohol został spożyty krótko przed rozpoczęciem jazdy i nie zdążył jeszcze w pełni wchłonąć się do krwiobiegu. Pomiar wykonany w danym momencie może więc nie odzwierciedlać docelowego stężenia.
Jeżeli ilość wypitego alkoholu po zakończeniu procesu wchłaniania prowadziłaby do przekroczenia poziomu 0,5‰ we krwi lub 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza, samo niższe wskazanie z początkowej fazy nie musi przesądzać o braku stanu nietrzeźwości. Przepis obejmuje zatem nie tylko aktualny wynik, lecz także przewidywany skutek spożycia alkoholu.
Jakie są konsekwencje prowadzenia w stanie nietrzeźwości?
Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym jest przestępstwem z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. W zależności od okoliczności sprawy mogą wystąpić między innymi następujące konsekwencje:
- kara pozbawienia wolności do 3 lat za podstawowy typ czynu
- zakaz prowadzenia pojazdów, co do zasady na okres nie krótszy niż 3 lata
- świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, co do zasady w kwocie od 5000 zł do 60 000 zł
- przepadek pojazdu w przypadkach przewidzianych w Kodeksie karnym, w szczególności przy stężeniu co najmniej 1,5‰ we krwi lub 0,75 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza, z wyjątkami określonymi w ustawie
Surowsza odpowiedzialność może dotyczyć osoby wcześniej prawomocnie skazanej za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości albo kierującej w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. Ostateczna kara zależy także od rodzaju pojazdu, miejsca prowadzenia, wcześniejszej karalności oraz skutków zdarzenia.
Jak powinno przebiegać badanie trzeźwości?
Wynik kontroli powinien pochodzić z prawidłowo przeprowadzonego badania, wykonanego urządzeniem spełniającym wymagania techniczne i posiadającym aktualne dokumenty legalizacji lub wzorcowania. Znaczenie mają także warunki, w których wykonano pomiar.
Typowa kolejność czynności podczas kontroli może wyglądać następująco:
- Funkcjonariusz przeprowadza badanie analizatorem wydechu, czyli alkomatem.
- Przed pomiarem należy uwzględnić co najmniej 15-minutowy odstęp od spożycia alkoholu, jedzenia lub napoju.
- Po wymiotach badanie powinno zostać wykonane dopiero po upływie 30 minut, a po paleniu tytoniu co najmniej po 5 minutach.
- W razie wątpliwości lub kwestionowania wyniku można żądać laboratoryjnego badania krwi.
Oczekiwanie jest potrzebne, ponieważ alkohol pozostający w jamie ustnej może chwilowo zawyżyć wynik. Znaczenie mogą mieć również czynniki fizjologiczne, w tym podwyższona temperatura ciała. W takiej sytuacji badanie krwi może być istotnym sposobem weryfikacji wskazania alkomatu.
Samo przekroczenie progu nie powinno być oceniane bez uwzględnienia całej dokumentacji pomiaru. Analizie mogą podlegać między innymi rodzaj urządzenia, jego aktualne świadectwa, czas wykonania kolejnych pomiarów oraz sposób przeprowadzenia kontroli.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: do 0,5‰ włącznie mówimy o przedziale stanu po użyciu alkoholu, natomiast przekroczenie 0,5‰ albo 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza oznacza stan nietrzeźwości i może prowadzić do odpowiedzialności za przestępstwo.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy zależy od wyników badań, dokumentacji kontroli oraz wszystkich ustalonych okoliczności.
