Prawko.com.pl – wykroczenie a przestępstwo drogowe, różnice
Wykroczenie drogowe podlega Kodeksowi wykroczeń i zwykle kończy się mandatem albo sprawą przed sądem. Przestępstwo drogowe jest poważniejszym czynem z Kodeksu karnego, wymaga postępowania karnego i co do zasady prowadzi do wpisu w Krajowym Rejestrze Karnym (KRK).
Wykroczenie a przestępstwo drogowe – najważniejsze różnice
| Kryterium | Wykroczenie | Przestępstwo |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Kodeks wykroczeń | Kodeks karny |
| Maksymalna kara | Mandat do 5000 zł za jedno wykroczenie, a przy zbiegu wykroczeń do 6000 zł. W sądzie za wybrane czyny drogowe grzywna może sięgnąć 30 000 zł | Grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności, zależnie od rodzaju czynu |
| Wpis do KRK | Co do zasady brak wpisu. Wyjątkiem jest orzeczenie kary aresztu | Skazanie co do zasady skutkuje wpisem do KRK |
| Tryb orzekania | Mandat albo postępowanie w sprawie o wykroczenie przed sądem | Postępowanie karne z udziałem prokuratora i sądu |
| Dodatkowe konsekwencje | Punkty karne, zatrzymanie prawa jazdy, zakaz prowadzenia pojazdów w przypadkach wskazanych w przepisach | Zakaz prowadzenia pojazdów, obowiązek zapłaty świadczenia, naprawienie szkody, a w określonych sytuacjach przepadek pojazdu |
Jak postępowanie wpływa na kierowcę?
W sprawie o wykroczenie Policja może zakończyć interwencję mandatem karnym. Przyjęcie mandatu oznacza zgodę na ukaranie i co do zasady zamyka drogę do późniejszego prowadzenia zwykłego sporu przed sądem. Jeżeli kierowca odmawia przyjęcia mandatu albo sprawa nie może zostać zakończona w tym trybie, Policja kieruje do sądu wniosek o ukaranie.
Sąd może wtedy ocenić dowody, przesłuchać świadków i wydać wyrok. Może ukarać kierowcę, ale może też go uniewinnić albo zastosować łagodniejszą sankcję. Dlatego przy wątpliwościach co do pomiaru prędkości, przebiegu kolizji lub samego sprawstwa nie należy podejmować decyzji wyłącznie pod wpływem stresu.
Przestępstwo drogowe prowadzi do postępowania karnego. W zależności od sprawy czynności wykonuje Policja pod nadzorem prokuratora, a o odpowiedzialności rozstrzyga sąd. Skazanie może mieć znaczenie nie tylko dla prawa jazdy, lecz także dla pracy wymagającej niekaralności, uzyskania licencji albo wykonywania zawodu kierowcy.
KRK nie jest tym samym co policyjna ewidencja wykroczeń. Zwykły mandat za przekroczenie prędkości może zostać odnotowany w systemach dotyczących kierowców i punktów karnych, ale co do zasady nie powoduje wpisu do KRK. Inaczej wygląda skazanie za przestępstwo drogowe. Informacja o nim może być ujawniona w zaświadczeniu o niekaralności do czasu zatarcia skazania.
Przykłady wykroczeń i przestępstw drogowych
Do typowych wykroczeń drogowych należą:
- Przekroczenie dopuszczalnej prędkości.
- Niestosowanie się do znaków, sygnałów drogowych lub sygnalizacji świetlnej.
- Spowodowanie kolizji albo zagrożenia bezpieczeństwa bez skutku w postaci obrażeń kwalifikowanych jako przestępstwo.
- Kierowanie w stanie po użyciu alkoholu, czyli przy stężeniu od 0,2 do 0,5 promila we krwi.
- Korzystanie podczas jazdy z telefonu trzymanego w ręku lub nieprawidłowe parkowanie.
Przestępstwami drogowymi mogą być między innymi:
- Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, czyli przy stężeniu alkoholu przekraczającym 0,5 promila.
- Spowodowanie wypadku, w którym inna osoba doznała poważnych obrażeń albo poniosła śmierć.
- Niezatrzymanie się do kontroli drogowej i kontynuowanie jazdy.
- Prowadzenie pojazdu mimo sądowego zakazu prowadzenia.
- Udział w nielegalnym wyścigu lub popełnienie innych czynów określonych w Kodeksie karnym.
Dlaczego próg alkoholu ma znaczenie?
Przy alkoholu granica między wykroczeniem a przestępstwem jest ustawowa. Stężenie od 0,2 do 0,5 promila oznacza stan po użyciu alkoholu i co do zasady odpowiedzialność za wykroczenie. Przekroczenie 0,5 promila oznacza stan nietrzeźwości i prowadzenie pojazdu mechanicznego jest wtedy przestępstwem z art. 178a Kodeksu karnego.
Różnica może dotyczyć pojedynczych setnych promila, ale skutki są zasadniczo inne. Przy wykroczeniu grozi między innymi grzywna, punkty karne i zakaz prowadzenia pojazdów. Przy przestępstwie dochodzi postępowanie karne, wpis do KRK oraz obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów. W określonych przypadkach, między innymi przy zawartości alkoholu co najmniej 1,5 promila, sąd może być zobowiązany do orzeczenia przepadku pojazdu.
Co zrobić, gdy kwalifikacja czynu budzi wątpliwości?
Jeżeli nie zgadzasz się z oceną Policji, wynikiem pomiaru albo opisem zdarzenia, nie przyjmuj mandatu pochopnie. Odmowa oznacza skierowanie sprawy do sądu, ale daje możliwość przedstawienia dowodów i obrony stanowiska. Przy zarzucie przestępstwa, groźbie zakazu prowadzenia, utraty pracy lub wysokich konsekwencji finansowych warto skonsultować się z adwokatem albo radcą prawnym przed złożeniem wyjaśnień.
Najprościej zapamiętać tę różnicę tak: wykroczenie jest lżejszym naruszeniem prawa i zwykle nie wpływa na zaświadczenie o niekaralności, natomiast przestępstwo drogowe może skutkować wpisem do KRK, surowszą karą i długotrwałymi ograniczeniami w prowadzeniu pojazdów.
