Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych

Wyrządzenie szkody uprawnia poszkodowanego do wystąpienia wobec sprawcy szkody o jej naprawienie, jednakże to uprawnienie jest ograniczone pod względem okresu w jakim poszkodowany może skutecznie podjąć działanie w tym celu.

Przedawnienie roszczeń jest instytucją prawa polegającą na możliwości uchylenia się przez dłużnika od zaspokojenia roszczenia po upływie określonego prawem terminu. Po upływie tego terminu zakład ubezpieczeń może więc skutecznie uchylić się od wypłaty odszkodowania.

Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której podmiot zrzeka się z możliwości korzystania z zarzutu przedawnienia-co jest w praktyce zachowaniem marginalnym.

Zgodnie z przepisami prawa nie uwzględnia się upływu przedawnienia z urzędu, strona która chce się zwolnić z odpowiedzialności musi w postępowaniu podnieść zarzut przedawnienia.

Generalna zasada przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia uregulowana jest w art.819 k.c., który stanowi, że roszczenia te przedawniają się z upływem 3 lat. Wyjątek przewiduje §3 tego artykułu stanowiący, że roszczenia z umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przedawniają się z upływem okresu przewidzianego w art. 4421 § 1 k.c. Zgodnie z tym artykułem roszczenia z tytułu czynów niedozwolonych przedawniają się po upływie 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż przed upływem 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.

Zdarzenie wyrządzające szkodę to moment czasu, w którym ustaje działanie lub zaniechanie osoby odpowiedzialnej za wyrządzenie szkody.

Do uznania, że poszkodowany dowiedział się o szkodzie wystarczy powzięcie przez poszkodowanego wiadomości o samym zaistnieniu szkody, niezależnie od tego czy miał pełną świadomość i wiedzę o jej rozmiarach i trwałości jej następstw.

Odmienny termin przewidziany jest dla roszczeń o naprawienie szkody wynikłej z przestępstwa (zbrodni lub występku). Roszczenia te ulegają przedawnieniu po upływie 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.
KC nie wymaga aby fakt popełnienia przestępstwa był stwierdzony wyrokiem sądu karnego. Sąd cywilny może posługując się przepisami KK, sam na potrzeby konkretnego postępowania cywilnego uznać, iż dana szkoda wynikła rzeczywiście z faktu popełnienia zbrodni lub występku. Jednakże sąd cywilny jest związany zapadłym wcześniej prawomocnym wyrokiem sądu karnego w tej sprawie.

W przypadku szkody na osobie przedawnienie nie może się skończyć wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do naprawienia.

Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania przez nią pełnoletniości.
Ustawodawca uznał za konieczne ustawowe zabezpieczenie interesów osoby małoletniej, która w zasadzie dopiero z osiągnięciem pełnoletniości może samodzielnie dochodzić swoich praw. Regulacja ta zapobiega przed nienależytym wykonaniem obowiązków przez jego przedstawicieli (rodziców), którzy zaniechali dochodzenia należnych małoletniemu roszczeń odszkodowawczych.

Przerwanie biegu przedawnienia może nastąpić przez czynności określone w art.123k.c.tj:
Każda czynność przed sądem lub innym powołanym organem, sądem polubownym przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Również uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie to przysługuje oraz wszczęcie mediacji.

Ponadto bardzo istotne dla terminu przedawnienia roszczeń wobec ubezpieczyciela jest możliwość przerwania biegu przedawnienia poprzez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. W takich przypadkach bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia.

Autor: Michał Gruchacz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *