Wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela OC pojazdu z uwagi na siłę wyższą. Co kwalifikujemy jako siłę wyższą i kiedy może mieć miejsce wyłączenie odpowiedzialności?

Zgodnie z treścią art. 436 kc, w związku z art. 435 kc, samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną komukolwiek przez ten środek komunikacji, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi on odpowiedzialności (tzw. przesłanki egzoneracyjne). W związku z powszechnym obowiązkiem ubezpieczeń komunikacyjnych wynikającym z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z dnia 16 lipca 2003 r.) odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu przechodzi na towarzystwo ubezpieczeniowe.
Wynika z tego, że w przypadku zaistnienia szkody powstałej na skutek którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych (siły wyższej, winy poszkodowanego lub osoby trzeciej) zobowiązany do naprawienia szkody będzie mógł się uwolnić od odpowiedzialności. Bardzo ważne jest zaznaczenie w tym miejscu, że zgodnie z art. 6 kc ubezpieczyciel, który będzie chciał powołać się na jedną z okoliczności egzoneracyjnch będzie musiał ją udowodnić.

SIŁA WYŻSZA

Pojęcie „siły wyższej” nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak przyjmuje się, że jest to zdarzenie zewnętrzne, którego skutków nie da się przewidzieć ani im zapobiec. Jest to zdarzenie niezależne od woli człowieka, którego wystąpienie jest możliwe z nikłym prawdopodobieństwem. Jako przykłady można podać powódź, huragan czy działania wojenne.
Aby powołać się na siłę wyższą ubezpieczyciel będzie musiał udowodnić iż przyczyną zdarzenia wywołującego szkodę były jednocześnie:
– przyczyna zewnętrzna, która musi istnieć poza pojazdem i nie może być z nim bezpośrednio związana, np. nie będzie okolicznością wyłączającą odpowiedzialność awaria samochodu, której nie można było przewidzieć,
– brak możliwości przewidzenia skutków zdarzenia,
– niemożliwość zapobieżenia skutkom zdarzenia.

WYŁĄCZNA WINA POSZKODOWANEGO LUB OSOBY TRZECIEJ

Jeżeli do szkody dojdzie na skutek zawinionego zachowania poszkodowanego lub osoby trzeciej wówczas ubezpieczyciel OC będzie mógł zwolnić się od odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, nawet jeśli istniał bezpośredni związek powstania szkody z ruchem pojazdu. Do wyłączenia odpowiedzialności dojdzie jeżeli powstała szkoda jest normalnym następstwem zawinionego działania lub zaniechania poszkodowanego lub osoby trzeciej i pozostaje z nim w adekwatnym związku przyczynowym. Dla udowodnienia tej okoliczności egzoneracyjnej należy więc wskazać osobę (poszkodowanego lub osobę trzecią) oraz przypisać jej winę. Dodatkowo przy badaniu czy taka okoliczność zaistniała należy wziąć pod uwagę czy posiadacz pojazdu nie naruszył przepisów ruchu drogowego oraz czy kierował się zasadą ograniczonego zaufania do innych uczestników ruchu.

Podsumowując należy stwierdzić, że powołanie się zakładu ubezpieczeń na okoliczność wyłączającą jego odpowiedzialność musi być poprzedzone wnikliwą analizą okoliczności powodujących szkodę. W sytuacji jeżeli nie zostaną spełnione wszystkie przesłanki uwalniające od odpowiedzialności wówczas ubezpieczyciel będzie zobowiązany do naprawienia szkody.

Autor: Małgorzata Sikora, prawnik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *