Świadczenia przysługujące po wypadku przy pracy

Pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia pracownikowi faktycznego bezpieczeństwa, a nie tylko realizacji przepisów BHP. Działania podejmowane w tym kierunku mają przyczynić się do minimalizacji wypadków przy pracy.

Wypadek przy pracy
Wypadek przy pracy to nagłe zdarzenie, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:
1. Podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych (zawartych w umowie o pracę lub wynikające z zakresu obowiązków).
2. Podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia (wszystkie polecenia zwierzchnika, wyłączając te które są sprzeczne z przepisami prawa).
3. W czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy (nie wykonując żadnych obowiązków pracowniczych).

Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:
1. W czasie podróży służbowej, chyba że postępowanie pracownika nie było związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań przez pracodawcę.
2. Podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony.
3. Przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Ustawodawca przewidział szereg zdarzeń których zaistnienie rodzi prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego tzw. niepracownicze wypadki przy pracy (art.3 ust.3 ustawy wypadkowej) np. uprawnianie sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe.

Nagłość zdarzenia
Nagłość zdarzenia uznawana jest za przeciwieństwo powolności i stopniowania, jako właściwych chorobie zawodowej. Nie odwołuje się ona do natychmiastowego wystąpienia negatywnych skutków dla zdrowia pracownika. To upływ czasu przesądza czy do krytycznego zdarzenia doszło w skutek nagły (w czasie nie dłuższym niż trwanie dnia pracy).

Przyczyna zewnętrzna
Za przyczynę zewnętrzną (znajdującą się poza organizmem pracownika) można uznać wszelkie urazy mechaniczne i termiczne oraz działania osób trzecich. Każdy czynnik pochodzący spoza organizmu poszkodowanego zdolny wywołać szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika dotkniętego już schorzeniem samoistnym. Podsumowując jest to każdy czynnik, który doprowadził do zaistnienia wypadku przy pracy, w tym także pogarszający istniejący już stan chorobowy pracownika pod warunkiem, że miał on charakter nadmierny i wykraczał poza standardowe normy przyjęte dla określonego stanowiska pracy.

Związek z pracą
Wypadek musi pozostać w związku czasowym, miejscowym i funkcjonalnym z pracą.

Szkoda na osobie
Pod pojęciem urazu rozumie się uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka w skutek działania zewnętrznego.

Protokół powypadkowy
Bezpośrednio po otrzymaniu informacji o wypadku pracodawca powołuje zespół powypadkowy, który ustala przyczyny i okoliczności wypadku oraz czy wypadek pozostaje w związku z pracą. Po 14 dniach zobowiązany jest ten zespół do sporządzenia protokołu (każde opóźnienie wymaga podania przyczyny opóźnienia). Protokół jest także udostępniany poszkodowanemu w celu zapoznania z jego treścią oraz wniesienia ewentualnych uwag lub zastrzeżeń. To właśnie na podstawie protokołu uznającego dane zdarzenie za wypadek przy pracy wypłacane są wszystkie świadczenia przewidziane w ustawie. Odnośnie osób niebędących pracownikami przyczyny wypadku są wskazywane w karcie wypadku.

Wyłączenie odpowiedzialności odszkodowawczej
Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy jest oparta na zasadzie ryzyka (szerzej określona niż w KC).
Przypadki włączenia odpowiedzialności odszkodowawczej:
1. Przyczyną wypadku było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa.
2. W stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.
Trzeba pamiętać o tym, że obowiązek udowodnienia tych okoliczności spoczywa na pracodawcy.
Regulacja ta nie dotyczy członków rodziny ubezpieczonego, którzy w takich przypadkach zachowują prawo do świadczeń określonych w ustawie wypadkowej (np. jednorazowe odszkodowanie i renta rodzinna).

Prawo do całego pakietu świadczeń będzie przysługiwało tylko wówczas gdy zdarzenie będzie się legitymowało wszystkimi elementami definicji i nie zajdą przesłanki wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą.

Świadczenia te należy postrzegać jako formę rekompensaty za czasową niezdolność do pracy lub poniesiony uszczerbek na zdrowiu.

Zasiłek chorobowy
Przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu, od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem (szczególna forma zasiłku). Od tej zasady istnieją odstępstwa gdy ubezpieczony na podstawie odrębnych przepisów zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposażenia, stypendium lub innego świadczenia za czas niezdolności do pracy – w tych sytuacjach zasiłek nie przysługuje.
Zasiłek ten przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru na ubezpieczenie wypadkowe. Zasiłek przysługuje przez 182 dni, jeżeli po upływie tego czasu nadal nie będzie zdolny do pracy wówczas może ubiegać się o inne świadczenia.

Świadczenie rehabilitacyjne
Przysługuje po wyczerpaniu zasiłku chorobowego ubezpieczony jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują na odzyskanie zdolności do pracy. Przysługuje przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku: dla bezrobotnych, przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego oraz urlopu dla poratowania zdrowia udzielonego na podstawie odrębnych przepisów.
Podstawę wymiaru świadczenia oblicza się na zasadach przewidzianych dla zasiłków chorobowych.

Zasiłek wyrównawczy
Przysługuje ubezpieczonemu pracownikowi, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu w skutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Przysługuje tylko dla ubezpieczonego z obniżoną sprawnością do pracy, który poddany został rehabilitacji zawodowej w celu adaptacji lub przyuczenia do zawodu.
Celem tego zasiłku jest wyrównanie wynagrodzenia obniżonego w skutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Prawo do zasiłku ustaje z dniem zakończenia rehabilitacji zawodowej i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po 24 miesiącach od dnia w którym podjął rehabilitacje lub gdy rehabilitacja zawodowa stała się nie celowa. Zasiłek stanowi różnicę pomiędzy przeciętnym wynagrodzeniem za okres 12 miesięcy poprzedzających rehabilitację, a wynagrodzeniem za pracę w warunkach rehabilitacji zawodowej.
Nie przysługuje gdy ubezpieczony jest uprawniony do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.

Jednorazowe odszkodowanie
Forma ekwiwalentu pieniężnego z ubezpieczenia wypadkowego za poniesiony uszczerbek na zdrowiu.
Za stały uszczerbek uważa się naruszenie sprawności organizmu nie rokujące poprawy. Natomiast długotrwałym uszczerbkiem jest naruszenie sprawności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy.
Ocenę stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Ulega zwiększeniu o kwotę stanowiącą 3,5 krotność przeciętnego wynagrodzenia jeżeli w stosunku do ubezpieczonego orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Możliwa jest także ponowna wypłata odszkodowania w przypadku zwiększenia się istniejącego uszczerbku na zdrowiu o kolejne 10%.
Oprócz jednorazowego odszkodowania dla poszkodowanego przewidziana jest także możliwość wypłaty tego świadczenia dla rodziny poszkodowanego pracownika.
Decyzje w sprawie przyznania jednokrotnego odszkodowania oraz ustalenia jego wysokości wydaje ZUS w terminie 14 dni od otrzymania decyzji lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej ZUS. Wypłata następuje po 30 dniach od ogłoszenia decyzji.

Renty
Pracownik nabywa prawo do tych świadczeń niezależnie od stażu ubezpieczeniowego, który jest wymagany w przypadku „zwykłych” rent.

Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy w wyniku wypadku przy pracy. Podlega zawieszeniu w przypadku osiągnięcia przychodu przekraczającego 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Osiąganie przychodu wyższego niż 70%, ale nie większego niż 130% powoduje zmniejszenie renty. Jeżeli przychód nie przekracza 70% świadczenie przysługuje w całości.
Renta z tytułu niezdolności do pracy nie może być niższa niż:
80% podstawy jej wymiaru dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy,
60% podstawy wymiaru dla osoby częściowo niezdolnej do pracy,

Renta szkoleniowa dla ubezpieczonego w stosunku do którego orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku. Prawo do tej renty nie przysługuje gdy uprawniony osiąga jakikolwiek przychód.
Wysokość renty szkoleniowej nie może być niższa niż najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Renta rodzinna dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy. Podstawę obliczenia wysokości renty stanowi renta rodzinna dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Dodatki
Dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej przysługuje wyłącznie osobie która faktycznie pobiera rentę rodzinną.

Dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w sytuacjach naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu potrzeb życiowych. Dodatek pielęgnacyjny jest świadczeniem zależnym od wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy. Jeżeli renta z tytułu niezdolności do pracy podlega całkowitemu zawieszeniu wówczas osoba ta nie ma również prawa do wypłaty dodatku pielęgnacyjnego.

Pokrycie kosztów leczenia
Obejmuje koszty z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne. Ubezpieczony zostaje skierowany przez lekarza orzecznika na wniosek lekarza prowadzącego. Są to świadczenia nie refundowane na podstawie odrębnych ustaw i są realizowane przez placówki wybrane przez ZUS.

Zbieg prawa do świadczeń
Osoba uprawniona do emerytury i renty z tytułu wypadku przy pracy może pobierać emeryturę powiększoną o połowę, albo rentę powiększoną o połowę emerytury (jeśli nie osiąga przychodu). Osoba osiągająca przychód może wybrać tylko jedno ze wspomnianych świadczeń. W przypadku zaprzestania osiągania przychodu i poinformowania o tym fakcie organu rentowego, wypłata świadczeń w zbiegu zostanie wznowiona.

Podsumowanie
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego są forma rekompensaty za czasową, trwałą niezdolność do pracy lub doznany w skutek wypadku przy pracy uszczerbek na zdrowiu. Mają one na celu zminimalizowanie bojaźni pracownika i członków jego rodziny w sferze socjalno-ekonomicznej. Chciałbym życzyć sobie i Państwu, aby nikt z nas nie musiał korzystać z tych świadczeń.

Autor: Michał Gruchacz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *